Zwolnienie lekarskie ma pomóc wrócić do zdrowia, ale nie wszyscy traktują je zgodnie z przeznaczeniem. Kontrole przeprowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Zachodniopomorskiem pokazują, że nadużyć wciąż nie brakuje. Tylko w 2025 roku wstrzymano wypłaty świadczeń chorobowych w ponad tysiącu przypadków.
W Zachodniopomorskiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych w całym 2025 roku wstrzymał wypłatę zasiłku chorobowego w 1 031 przypadkach, na kwotę 1 mln 31 tys. zł.
ZUS ma obowiązek kontrolować prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy i wykorzystania zwolnień lekarskich.
W pierwszym przypadku lekarze orzecznicy weryfikują, czy osoba na zwolnieniu nadal jest chora i tym samym niezdolna do pracy, czy też należy skrócić zwolnienie. Od stycznia do grudnia 2025 roku w Zachodnioporskiem 363 sprawy (szczeciński ZUS 185, koszaliński 178) skończyły się skorygowaniem zwolnienia. Oszczędności to 330 tys. zł – Szczecin 165,2 tys., Koszalin 164,8 tys.
Druga kontrola to sprawdzenie, czy chory wykorzystuje zwolnienie zgodnie z jego przeznaczeniem. Czy np. nie pracuje lub nie wykonuje innych czynności, które utrudniają powrót do zdrowia. W sytuacji nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia wstrzymujemy wypłatę świadczenia, a już wypłacone trzeba oddać. W 2025 roku w regionie 668 osób nieprawidłowo wykorzystało zwolnienie (Szczecin 316, Koszalin 352). Kwota wstrzymanych zasiłków to 701,3 tys. zł, w tym Szczecin 447,9 tys. zł, a Koszalin 253,4 tys. zł.
ZUS przypomina, że zwolnienie lekarskie ma służyć przede wszystkim powrotowi do zdrowia. Każda aktywność, która budzi wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia pacjenta lub może utrudniać leczenie, może zostać uznana za nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. W praktyce chodzi między innymi o podejmowanie pracy dla innego podmiotu, prowadzenie działalności gospodarczej, wyjazdy wypoczynkowe, udział w szkoleniach czy różnego rodzaju wydarzeniach. Kontrolerzy spotykali się również z sytuacjami, gdy osoby na zwolnieniu wykonywały ciężkie prace domowe lub remontowe.
W najbliższym czasie w przepisach dotyczących zwolnień lekarskich pojawi się kilka zmian. Część z nich zacznie obowiązywać już 13 kwietnia. Na zwolnieniu będzie można wykonać czynność incydentalną, która nie spowoduje utraty zasiłku, ponieważ ustawa wprowadza jej definicję. Kontrolerzy zyskają również nowe uprawnienia i będą mogli wylegitymować osobę, której e-ZLA sprawdzają oraz wejść do miejsca przeprowadzania kontroli.
Jeszcze większe zmiany planowane są od 1 stycznia 2027 roku. Wtedy możliwe będzie korzystanie ze zwolnienia lekarskiego u jednego pracodawcy i jednoczesna praca u drugiego, o ile charakter zatrudnienia na to pozwoli. Zmieni się także sposób orzekania w ZUS. W wielu przypadkach decyzję będzie wydawał jeden lekarz orzecznik, a pacjent będzie mógł odbyć konsultację w formie e-wizyty, gdy badanie stacjonarne nie będzie konieczne. Orzeczenia lekarskie mają być przede wszystkim elektroniczne, choć w razie potrzeby nadal będzie można otrzymać dokument w wersji papierowej.