Po czterech latach prac zakończył się projekt obejmujący odbudowę skrzydła północnego Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie oraz kompleksowe zagospodarowanie tarasu i skarpy północnej. Finałem przedsięwzięcia jest nowa iluminacja zewnętrznych elewacji od strony tarasu południowego, wschodniego i północnego, a także Wieży Dzwonów.
Podczas konferencji prasowej podsumowano wieloletnią inwestycję. Jak podkreślano, jej realizacja była konsekwencją między innymi katastrofy budowlanej z 2017 roku.
Marszałek województwa zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz zwrócił uwagę, że zakończony projekt obejmował znacznie więcej niż odbudowę widocznej części zamku. Prowadzono także prace zabezpieczające pod ziemią, wzmacniano skarpę, modernizowano tarasy oraz przywracano historycznej budowli jej reprezentacyjny charakter.
– Po czterech latach kończymy bardzo ważny etap modernizacji Zamku Książąt Pomorskich. Ten etap był po części wymuszony katastrofą, która zdarzyła się w 2017 roku. Później prowadziliśmy wiele działań, które miały odpowiedzieć na pytanie, co było jej przyczyną oraz w jaki sposób mądrze i skutecznie chronić w przyszłości ten piękny zabytek i całe wzgórze zamkowe. Projekt rozpoczęliśmy w 2022 roku. Obejmował prace zabezpieczające pod ziemią, odbudowę skrzydła północnego, modernizację tarasów oraz wzmocnienie i zazielenienie skarpy – powiedział Olgierd Geblewicz, marszałek województwa zachodniopomorskiego.
Marszałek przyznał, że największym wyzwaniem nie były same roboty budowlane, ale wcześniejsze rozpoznanie przyczyn katastrofy.
– Największym, pierwotnym wyzwaniem było rozpoczęcie prac, bo najtrudniejsze było zdiagnozowanie tego, co było przyczyną katastrofy. Chodziło o to, żebyśmy mogli w sposób mądry i skuteczny, na wiele lat, zabezpieczyć ten zamek. Ten proces zajmował dużo czasu i trzymał nas w pewnej niepewności. Kiedy mieliśmy już diagnozę, kolejnym wyzwaniem był wymiar finansowy. Udźwignięcie inwestycji o wartości około 100 mln zł, przy odpowiednim montażu finansowym, również nie było łatwe – zaznaczył marszałek.
Ostatnim zadaniem w ramach projektu było wykonanie iluminacji. Nowy system ma na co dzień podkreślać architekturę budowli ciepłym, naturalnym światłem. Podczas świąt, uroczystości i wydarzeń specjalnych elewacje będą mogły być podświetlane również w innych kolorach.
Prace wykonała szczecińska firma..
– Prace przebiegły zgodnie z planem i zostały wykonane terminowo. Zamontowaliśmy prawie 300 opraw oświetleniowych. Część z nich instalowaliśmy przy użyciu technik alpinistycznych ze względu na specyfikę obiektu. Bardzo nas cieszy, że jako lokalna firma możemy dodać blasku temu miejscu i przedstawić Zamek mieszkańcom oraz turystom w nowy sposób – mówił Robert Woźniak, prezes firmy
Przedstawiciele wykonawcy podkreślali, że szczególnym wyzwaniem było prowadzenie prac na zabytkowych elewacjach i takie rozmieszczenie opraw, aby światło wydobywało detale architektoniczne, ale nie dominowało nad samym obiektem.
– Jako lokalna firma, zatrudniająca pracowników ze Szczecina i okolic, jesteśmy bardzo dumni, że możemy być częścią tej inwestycji. Od lat obserwujemy, jak Zamek pięknieje i się zmienia. Jestem przekonany, że po zmroku nowa iluminacja wydobędzie walory, które były dotąd niewidoczne, szczególnie dla osób jadących Trasą Zamkową – powiedział Tomasz Bielański z firmy wykonującej prace
Pierwotnie zakładano, że elewacje będą oświetlane wyłącznie jasnym, jednolitym światłem. Wykonawca rozszerzył jednak możliwości systemu i to na swój koszt, dzięki czemu Zamek będzie mógł być okazjonalnie podświetlany również w barwach narodowych lub kolorach związanych z konkretnymi wydarzeniami.
– Pierwotnie planowaliśmy, że Zamek będzie podświetlony wyłącznie jasną, białą barwą. Wykonawca zdecydował jednak, że od siebie dołoży możliwość wykorzystania innych kolorów. Dzięki temu podczas różnego rodzaju uroczystości Zamek będzie mógł przybierać między innymi barwy biało-czerwone. Firma nie musiała tego robić, ale wykonała te dodatkowe elementy pro bono dla Szczecina i Pomorza Zachodniego – podkreślił Olgierd Geblewicz.
Na co dzień wykorzystywane będzie spokojne, ciepłe oświetlenie. Kolorowe warianty mają pojawiać się jedynie przy specjalnych okazjach.
– To nie będzie spektakularne show, bo nie taka jest rola iluminacji. Na co dzień naturalne, ciepłe światło będzie podkreślało wspaniałą architekturę Zamku. Okazjonalnie będziemy stosowali jedną z wersji barwnych: niebieską, czerwoną, zieloną, biało-czerwoną lub zielono-niebieską – wyjaśniła Wioleta Słoka, pełniąca obowiązki dyrektora Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. Jej funkcję potwierdzają oficjalne informacje instytucji.
Jak podkreśliła Wioleta Słoka, zakończone przedsięwzięcie poprawiło nie tylko wygląd zabytku, ale również dostępność i funkcjonalność jego przestrzeni.
– Projekt ma ogromne znaczenie w historii Zamku jako obiektu zabytkowego. Dzięki niemu mogliśmy zadbać o historyczną siedzibę rodu Gryfitów. Nie tylko odbudowaliśmy skrzydło północne, zagospodarowaliśmy skarpę i zmodernizowaliśmy taras północny, ale również poprawiliśmy dostępność oraz funkcjonalność naszych zabytkowych przestrzeni. Dzięki temu możemy z ofertą kulturalną docierać do szerszego grona odbiorców. Już dziś widzimy, jak duże zainteresowanie budzi Zamek po tej inwestycji– powiedziała Wioleta Słoka.
Zakończenie projektu dotyczącego skrzydła północnego i wschodniego oraz iluminacji nie oznacza końca inwestycji na wzgórzu zamkowym. Trwają prace na dziedzińcach, a w planach znajduje się także przygotowanie nowej wystawy stałej poświęconej Gryfitom.
– Pomimo tego, że nadal słyszymy młoty pneumatyczne, widzimy niezliczoną liczbę gości, która z tygodnia na tydzień rośnie. Zamek wypiękniał na zewnątrz, zmieniły się tarasy i stał się jeszcze lepszą wizytówką Szczecina. Przed nami jednak kolejne wyzwanie, czyli nowa ekspozycja stała „Tajemnice Gryfitów”. Na dziedzińcach trwają obecnie prace destrukcyjne po to, żeby później mogły rozpocząć się prace konstrukcyjne – mówił Olgierd Geblewicz.
Marszałek podkreślił, że stan najważniejszego zabytku Szczecina jest świadectwem nie tylko historii regionu, lecz także współczesnych ambicji jego mieszkańców.
– To, jak wygląda najważniejszy zabytek Szczecina i jeden z najważniejszych zabytków Pomorza Zachodniego, świadczy nie tylko o poprzednikach, którzy go budowali. Świadczy również o nas, o naszych celach, aspiracjach i marzeniach – podsumował.
Pierwsze uroczyste uruchomienie iluminacji zaplanowano na piątek, 24 lipca, o godzinie 22. W programie znalazło się również nocne zwiedzanie Zamku. W sobotę, 25 lipca, od godziny 12 do 22 odbywać się będą bezpłatne animacje rodzinne, gry historyczne, zwiedzanie z przewodnikiem, występy muzyczne oraz koncert duetu Jackpot.
– W piątkowy wieczór po raz pierwszy uruchomimy iluminację. Później zapraszamy do podziwiania Zamku w nowym świetle i poznawania jego historii podczas nocnego zwiedzania. Czasami właśnie nocą można spotkać w Zamku Białą Damę. Nie wiem, czy wydarzy się to również tym razem, ale warto zajrzeć i sprawdzić – zachęcała Wioleta Słoka.
W piątek i sobotę do godziny 23 prezentowane mają być różne warianty kolorystyczne iluminacji. Następnie, do godziny 3 w nocy, Zamek będzie oświetlony naturalnym, ciepłym światłem, które będzie wykorzystywane także na co dzień.
Foto: Janusz Merz/Twoje Radio