1 marca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – to dzień poświęcony pamięci tych, którzy nie pogodzili się z narzuconym po II wojnie światowej systemem komunistycznym i dalej walczyli o niepodległość Ojczyzny.
Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” został ustanowiony 3 lutego 2011 r. przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, a jego obchodzenie przypada 1 marca każdego roku. Święto ma na celu oddanie hołdu żołnierzom tzw. drugiej konspiracji — działaczom niepodległościowego podziemia, którzy po zakończeniu II wojny światowej kontynuowali zbrojny opór przeciw nowej, narzuconej siłą władzy komunistycznej.
Data ta nie jest przypadkowa — 1 marca 1951 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie skazano na śmierć i wykonano wyrok strzałem w tył głowy na siedmiu przywódcach antykomunistycznej organizacji „Wolność i Niezawisłość”, w tym m.in. ppłk. Łukasza Cieplińskiego i jego współpracowników. W miejscu ich pochówku nie ma dziś grobów, co jeszcze bardziej uwypukla tragizm tamtych wydarzeń.
Określenie „żołnierze wyklęci” odnosi się do uczestników powojennego, antykomunistycznego ruchu oporu w Polsce w latach 1944–1956. Były to różnorodne grupy organizacyjne – od byłych żołnierzy Armii Krajowej, przez członków WiN, po inne oddziały konspiracyjne, które nie uznawały władzy komunistycznej i sowieckiego podporządkowania kraju.
Ci ludzie walczyli nie tylko z bronią w ręku, ale też z zapomnieniem – przez lata komunistyczna propaganda przedstawiała ich jako „bandytów”, „przestępców” czy „reakcjonistów”, usiłując całkowicie wymazać ich z pamięci społecznej. Dopiero po odzyskaniu przez Polskę suwerenności w 1989 r. ich historia zaczęła być na nowo odkopywana i doceniana.