Stabilny rozkład jazdy, łatwiejsze przesiadki i pociągi odjeżdżające o prostych do zapamiętania godzinach — tak ma wyglądać kolej przyszłości w Polsce. Horyzontalny Rozkład Jazdy ma zmienić sposób planowania połączeń w całym kraju. Dla Pomorza Zachodniego oznacza to przede wszystkim lepsze powiązanie Szczecina z resztą Polski oraz większą przewidywalność podróży.
Polska kolej ma działać według nowych zasad. Horyzontalny Rozkład Jazdy, czyli HRJ, zakłada odejście od przypadkowego układania połączeń i corocznej niepewności, czy dana relacja zostanie utrzymana w kolejnym rozkładzie. Zamiast tego pasażerowie mają otrzymać stabilną, przewidywalną ofertę, znaną z dużym wyprzedzeniem.
Najważniejszym elementem projektu jest rozkład cykliczny. W praktyce oznacza to, że pociągi na głównych trasach mają odjeżdżać w równych odstępach czasu — na przykład co godzinę, co dwie godziny albo co cztery godziny. Dzięki temu pasażer nie będzie musiał za każdym razem sprawdzać skomplikowanych tabel. Wystarczy zapamiętać stały rytm połączeń.
Dla mieszkańców Pomorza Zachodniego szczególnie ważne jest to, że w założeniach HRJ pojawia się kilka połączeń istotnych dla Szczecina i regionu. Pociągi korzystające w przyszłości z odcinków kolei dużych prędkości mają jechać dalej między innymi w kierunku Szczecina, Białegostoku, Lublina, Pragi i Berlina. To oznacza, że stolica Pomorza Zachodniego ma być wpięta w krajowy system szybszych i lepiej skoordynowanych połączeń.
W projekcie wskazano również relacje, które mają obsługiwać mniejsze i średnie miasta, a jednocześnie wzmacniać połączenia z zachodnią częścią kraju. Regularne pociągi planowane są między innymi na trasie Jelenia Góra — Szczecin co cztery godziny. W założeniach pojawia się także połączenie Olsztyn — Szczecin co cztery godziny oraz relacja Trójmiasto — Szczecin, również w takim cyklu. Dla Pomorza Zachodniego może to oznaczać bardziej przewidywalne podróże zarówno w kierunku północno-wschodniej Polski, jak i Dolnego Śląska.
HRJ ma być także korzystny dla pasażerów podróżujących z mniejszych miejscowości. Projekt zakłada lepsze skoordynowanie pociągów dalekobieżnych, regionalnych i autobusów. Celem jest to, aby każdy powiat w Polsce miał dostęp do systemu połączeń dalekobieżnych — bezpośrednio albo przez wygodną przesiadkę. To szczególnie istotne dla regionów oddalonych od głównych kolejowych magistral.
Nowy model planowania kolei ma być odpowiedzią na rosnące oczekiwania pasażerów. Obecnie rozkład jazdy zmienia się co roku, a korekty wprowadzane są kilka razy w trakcie jego obowiązywania. Dla wielu osób oznacza to brak pewności, czy połączenie, z którego korzystają, nadal będzie funkcjonować za kilka miesięcy. HRJ ma ten problem ograniczyć, bo ramowa siatka połączeń będzie znana z dużym wyprzedzeniem.
W praktyce nowy system ma ułatwić także przesiadki. Pociągi mają być tak koordynowane, aby spotykały się na wybranych stacjach o podobnych porach. Dzięki temu podróżny po wyjściu z jednego pociągu będzie mógł szybko przesiąść się do kolejnego, bez długiego oczekiwania. To rozwiązanie wzorowane jest między innymi na modelu szwajcarskim.
– Pociągi na stałych trasach będą kursować w równych odstępach czasu i łatwych do zapamiętania godzinach, np. równo co godzinę lub co dwie. Taki cykliczny rozkład sprawia, że planowanie podróży staje się intuicyjne, a pasażer nie musi każdorazowo sprawdzać skomplikowanych tabel i uczyć się godzin odjazdów na pamięć. Jeśli nie zdąży na pociąg to wie, kiedy przyjedzie następny. To rozwiązanie w Polsce jest wprowadzane już na części tras, a chcemy, żeby działało w całym kraju – mówi Piotr Rachwalski, Port Polska, członek zarządu ds. kolei spółki Centralny Port Komunikacyjny.
Ważnym elementem kolejowych planów jest także linia „Y”, czyli projekt kolei dużych prędkości między Warszawą, nowym lotniskiem, Łodzią, Wrocławiem i Poznaniem. Ma ona zostać oddana do użytku w 2035 roku. Choć sama linia nie przebiega przez Pomorze Zachodnie, jej znaczenie dla regionu może być istotne, ponieważ pociągi korzystające z odcinków dużych prędkości mają później jechać dalej między innymi w kierunku Szczecina.
Horyzontalny Rozkład Jazdy ma być nie tylko listą planowanych połączeń, ale również narzędziem do projektowania infrastruktury. Na jego podstawie będzie można wskazywać, gdzie potrzebne są dodatkowe perony, rozjazdy, sygnalizacja albo modernizacje linii. Chodzi o to, aby inwestycje kolejowe wynikały z faktycznych potrzeb pasażerów, a nie były oderwane od planowanej siatki połączeń.
Dla Pomorza Zachodniego najważniejsze będzie teraz to, jak krajowe założenia przełożą się na konkretne połączenia regionalne i dalekobieżne. Jeśli projekt zostanie wdrożony zgodnie z zapowiedziami, pasażerowie ze Szczecina i innych miejscowości regionu mają zyskać bardziej przewidywalną kolej, prostsze przesiadki i stabilniejszą ofertę na lata.
